QUẢNG CÁO SẢN PHẨM SAI SỰ THẬT: KOL/KOC CÓ THỂ CHỊU TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ GÌ?

QUẢNG CÁO SẢN PHẨM SAI SỰ THẬT: KOL/KOC CÓ THỂ CHỊU TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ GÌ?

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội, người nổi tiếng KOL/KOC ngày càng có sức ảnh hưởng trong việc quảng bá sản phẩm, dịch vụ và tác động đến các quyết định mua sắm của người tiêu dùng. Tuy nhiên, việc quảng cáo sai sự thật, phóng đại công dụng hoặc cung cấp thông tin thiếu chính xác về sản phẩm không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng mà còn có thể khiến người thực hiện quảng cáo phải chịu trách nhiệm pháp lý.

Vậy KOL/KOC có thể phải chịu những trách nhiệm pháp lý nào khi quảng cáo sản phẩm sai sự thật?

1. Nghĩa vụ pháp lý của KOL/KOC khi quảng cáo sản phẩm

Theo Điều 15a Luật Quảng cáo năm 2012 (sửa đổi, bổ sung 2025), người chuyển tải sản phẩm quảng cáo có trách nhiệm tuân thủ quy định pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và các quy định liên quan đến việc cung cấp thông tin về tính năng, chất lượng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ.

Đặc biệt, người có ảnh hưởng khi chuyển tải sản phẩm quảng cáo phải thực hiện các nghĩa vụ sau:

- Xác minh độ tin cậy của người quảng cáo;

- Kiểm tra tài liệu liên quan đến sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ được quảng cáo;

- Không giới thiệu sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ nếu chưa sử dụng hoặc chưa hiểu rõ về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đó;

- Thông báo về việc quảng cáo ngay trước và trong khi thực hiện hoạt động quảng cáo;

- Cung cấp tài liệu liên quan đến nội dung quảng cáo khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu và thực hiện các nghĩa vụ khác theo quy định pháp luật.

Như vậy, việc nhận quảng cáo không đơn thuần là hoạt động thương mại nhằm tạo thu nhập. KOL/KOC cần chủ động kiểm tra thông tin, tài liệu liên quan và bảo đảm việc giới thiệu sản phẩm tuân thủ quy định pháp luật.

2. KOL/KOC có thể chịu trách nhiệm gì khi quảng cáo sai sự thật?

Tùy thuộc vào tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả thực tế, KOL/KOC có thể phải chịu trách nhiệm hành chính, trách nhiệm dân sự hoặc trách nhiệm hình sự theo quy định pháp luật.

2.1 Trách nhiệm hành chính

Theo quy định tại Điều 51 Nghị định 87/2026/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa và quảng cáo quy định mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm nghĩa vụ của người có ảnh hưởng trong hoạt động quảng cáo, cụ thể:

- Phạt tiền từ 40 triệu đồng đến 60 triệu đồng: Đối với hành vi không xác minh độ tin cậy của người quảng cáo; không kiểm tra tài liệu liên quan đến sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ quảng cáo; hoặc thông báo không đầy đủ về việc quảng cáo ngay trước và trong khi thực hiện hoạt động quảng cáo.

- Phạt tiền từ 60 triệu đồng đến 80 triệu đồng: Đối với hành vi không thực hiện thông báo về việc quảng cáo theo quy định.

- Phạt tiền từ 80 triệu đồng đến 100 triệu đồng: Đối với hành vi giới thiệu sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ khi chưa sử dụng hoặc chưa hiểu rõ về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đó.

Ngoài hình thức phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định, bao gồm buộc tháo gỡ, xóa quảng cáo và xin lỗi công khai bằng văn bản. Trong những trường hợp luật định, còn có thể phải thu hồi sản phẩm, dừng cung cấp dịch vụ và nộp lại số lợi bất hợp pháp.

Đối với hành vi quảng cáo sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn về chất lượng, công dụng, xuất xứ và các đặc tính khác của sản phẩm, cần căn cứ vào tính chất cụ thể của hành vi để xác định quy định xử phạt tương ứng; không mặc nhiên áp dụng mức phạt tại Điều 51 cho mọi trường hợp.

2.2 Trách nhiệm dân sự

Bên cạnh trách nhiệm hành chính, KOL/KOC có thể phải chịu trách nhiệm dân sự nếu hành vi quảng cáo trái pháp luật gây thiệt hại và có đủ căn cứ xác định trách nhiệm bồi thường theo quy định pháp luật.

Căn cứ Bộ luật Dân sự năm 2015 và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, tùy từng trường hợp, người tiêu dùng có thể yêu cầu bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình thông qua các biện pháp phù hợp, bao gồm:

- Yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm và cải chính thông tin sai lệch theo quy định pháp luật.

- Yêu cầu bồi thường thiệt hại về sức khỏe, tài sản và các thiệt hại khác được pháp luật công nhận nếu có đủ căn cứ xác định trách nhiệm bồi thường.

- Khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền để yêu cầu giải quyết tranh chấp và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Việc xác định trách nhiệm bồi thường cần xem xét hành vi vi phạm, thiệt hại thực tế, mối quan hệ nhân quả và các điều kiện phát sinh trách nhiệm theo quy định pháp luật. Không phải mọi trường hợp quảng cáo sai sự thật đều tự động dẫn đến nghĩa vụ bồi thường; trách nhiệm cụ thể còn phụ thuộc vào căn cứ pháp lý và tình tiết của từng vụ việc.

 2.3 Trách nhiệm hình sự

Trong trường hợp hành vi vi phạm có tính chất nghiêm trọng, đủ yếu tố cấu thành tội phạm, KOL/KOC có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội quảng cáo gian dối (theo Điều 197 Bộ luật Hình sự 2015). Cụ thể, nếu đã bị xử phạt hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, KOL/KOC có thể bị phạt tiền đến 100 triệu đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm; cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

3. KOL/KOC cần làm gì để hạn chế rủi ro pháp lý khi quảng cáo?

Để hạn chế rủi ro pháp lý và bảo vệ uy tín cá nhân, KOL/KOC nên chủ động thực hiện các biện pháp sau:

- Xác minh đối tác quảng cáo: Kiểm tra thông tin pháp lý, độ tin cậy của tổ chức, cá nhân cung cấp sản phẩm và các tài liệu liên quan.

- Kiểm tra thông tin sản phẩm: Đối chiếu nội dung quảng cáo với hồ sơ, tài liệu chứng minh chất lượng, công dụng, nguồn gốc và các điều kiện quảng cáo theo quy định.

- Trải nghiệm và hiểu rõ sản phẩm: Không giới thiệu sản phẩm khi chưa sử dụng hoặc chưa hiểu rõ về sản phẩm theo yêu cầu của pháp luật.

- Minh bạch nội dung quảng cáo: Thông báo rõ ràng về hoạt động quảng cáo theo quy định và không đưa ra các cam kết, nhận định thiếu căn cứ hoặc gây hiểu lầm cho người tiêu dùng.

- Lưu giữ hồ sơ liên quan: Bảo quản hợp đồng quảng cáo, tài liệu chứng minh thông tin sản phẩm và nội dung quảng cáo đã đăng tải để phục vụ việc giải trình khi cần thiết.

Trong bối cảnh hoạt động quảng cáo trên mạng xã hội ngày càng phát triển, KOL/KOC cần nhận thức rõ trách nhiệm pháp lý gắn liền với sức ảnh hưởng của mình. Việc quảng cáo sai sự thật không chỉ có nguy cơ dẫn đến xử phạt hành chính mà còn có thể phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại hoặc trách nhiệm hình sự nếu đáp ứng các điều kiện luật định.

Vì vậy, “xác minh trước, quảng cáo sau” không chỉ là nguyên tắc nghề nghiệp mà còn là biện pháp cần thiết để hạn chế rủi ro pháp lý, bảo vệ uy tín cá nhân và góp phần bảo đảm quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.