Phụ nữ có thai có bị áp dụng biện pháp tạm giam không?

Biện pháp tạm giam là một trong những biện pháp ngăn chặn quen thuộc, được áp dụng với mục đích kịp thời ngăn chặn tội phạm hoặc khi có căn cứ chứng tỏ người bị buộc tội sẽ gây khó khăn cho việc điều tra, truy tố, xét xử hoặc sẽ tiếp tục phạm tội hoặc để bảo đảm thi hành án (khoản 1 Điều 109 Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2021). Biện pháp này mang tính chất nghiêm khắc, hạn chế quyền tự do thân thể của con người, đặc biệt có thể gây ra tác động lớn đối với những chủ thể dễ bị tổn thương khi áp dụng như phụ nữ đang mang thai.

Hiện nay pháp luật tố tụng hình sự chỉ quy định không áp dụng biện pháp tạm giam đối với bị can, bị cáo là phụ nữ có thai khi họ đáp ứng đủ 03 điều kiện cụ thể sau đây:

1. Có nơi cư trú rõ ràng;

2. Có lý lịch rõ ràng;

3. Không thuộc các trường hợp quy định tại khoản 4 Điều 119 Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2021, cụ thể:

“a) Bỏ trốn và bị bắt theo quyết định truy nã;

b) Tiếp tục phạm tội;

c) Có hành vi mua chuộc, cưỡng ép, xúi giục người khác khai báo gian dối, cung cấp tài liệu sai sự thật; tiêu hủy, giả mạo chứng cứ, tài liệu, đồ vật của vụ án, tẩu tán tài sản liên quan đến vụ án; đe dọa, khống chế, trả thù người làm chứng, bị hại, người tố giác tội phạm hoặc người thân thích của những người này;

d) Bị can, bị cáo về tội xâm phạm an ninh quốc gia và có đủ căn cứ xác định nếu không tạm giam đối với họ thì sẽ gây nguy hại đến an ninh quốc gia.”

Theo đó, khi bị can, bị cáo là phụ nữ có thai đáp ứng đầy đủ cả 03 điều kiện nêu trên thì sẽ không áp dụng biện pháp tạm giam mà thay bằng áp dụng các biện pháp ngăn chặn khác.

Đối với trường hợp bị can, bị cáo là phụ nữ có thai khi bị áp dụng biện pháp tạm giam thì sẽ được hưởng một số chế độ riêng biệt nhất định về ăn, ở, quản lý và chăm sóc y tế, với tinh thần tạo điều kiện tốt nhất có thể cho sự phát triển của thai nhi theo tinh thần nhân đạo của Nhà nước. Cụ thể: phụ nữ có thai có thể được bố trí giam giữ ở buồng giam riêng; bố trí chỗ nằm tối thiểu 03m2 (theo tiêu chuẩn bình thường là 02m2); tăng định lượng mức ăn theo chỉ định của y, bác sĩ...

(điểm c khoản 4 Điều 18, Điều 35 Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam năm 2015; Điều 4, 6 Nghị định số 120/2017/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 113/2021/NĐ-CP)