Những điểm mới đáng chú ý của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 và pháp luật có liên quan

Vào ngày 27/6/2024, tại Kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024. Bên cạnh đó, nhằm thống nhất quy định về tiêu chuẩn sức khỏe phù hợp với những nội dung mới của Luật này, Bộ Y tế vừa qua đã ban hành Thông tư 36/2024/TT-BYT quy định về tiêu chuẩn sức khỏe, việc khám sức khỏe đối với người lái xe, người điều khiển xe máy chuyên dùng; việc khám sức khỏe định kỳ đối với người hành nghề lái xe ô tô; cơ sở dữ liệu về sức khỏe của người lái xe, người điều khiển xe máy chuyên dùng. Đồng thời, các Bộ khác có liên quan cũng tiến hành xây dựng văn bản hướng dẫn cụ thể về các nội dung được đổi mới theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024.

Các văn bản nêu trên có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2025, theo đó, người dân cần lưu ý về một số điểm mới nổi bật như sau:

(1) Thay đổi phân hạng giấy phép lái xe thành 15 hạng (Điều 57 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024): Theo quy định mới, giấy phép lái xe sẽ thay đổi từ 13 phân hạng thành 15 phân hạng, bao gồm: Hạng A1, A, B1, B, C1, C, D1, D2, D, BE, C1E, CE, D1E, D2E, DE.

(2) Bổ sung quy định trừ điểm giấy phép lái xe (Điều 58 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024; khoản 1 Điều 50 Nghị định 168/2024/NĐ-CP):

Trong thời hạn 12 tháng, mỗi giấy phép lái xe có 12 điểm được cập nhật trên hệ thống cơ sở dữ liệu về trật tự, an toàn giao thông đường bộ. Với mỗi lần vi phạm quy định pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ, tùy vào tính chất, mức độ của hành vi, người vi phạm sẽ bị trừ số điểm tương ứng. Dữ liệu này được cập nhật vào hệ thống cơ sở dữ liệu ngay sau khi quyết định xử phạt có hiệu lực thi hành và thông báo cho người bị trừ điểm giấy phép lái xe biết.

Trường hợp giấy phép lái xe bị trừ hết điểm, người dân phải tham gia kiểm tra kiến thức pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ và có kết quả kiểm tra đạt yêu cầu tùy vào phân hạng giấy phép lái xe. Nội dung này thực hiện theo hướng dẫn tại Thông tư 65/2024/TT-BCA quy định kiểm tra kiến thức pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ để được phục hồi điểm giấy phép lái xe.

Trường hợp giấy phép lái xe chưa bị trừ hết điểm và không bị trừ điểm trong thời hạn 12 tháng từ ngày bị trừ điểm gần nhất thì được phục hồi đủ 12 điểm.

(Điểm của Giấy phép lái xe quân sự được quy định tại Thông tư 68/2024/TT-BQP quy định về đào tạo, sát hạch, cấp giấy phép lái xe quân sự; bồi dưỡng kiến thức pháp luật về giao thông đường bộ cho người điều khiển xe máy chuyên dùng thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng).

(3) Xe mô tô, xe gắn máy phải thực hiện kiểm định khí thải (Điều 42 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024): Theo quy định mới, xe cơ giới, xe máy chuyên dùng tham gia giao thông đường bộ phải tiến hành kiểm định, đối với xe mô tô, xe gắn máy thì chỉ thực hiện kiểm định khí thải.

(Công tác kiểm định được hướng dẫn tại Thông tư 47/2024/TT-BGTVT quy định trình tự, thủ tục kiểm định, miễn kiểm định lần đầu cho xe cơ giới, xe máy chuyên dùng; trình tự, thủ tục chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe cơ giới cải tạo, xe máy chuyên dùng cải tạo; trình tự, thủ tục kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy).

(4) Quy định về thời gian bắt buộc bật đèn xe (Điều 20 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024): Người lái xe, người điều khiển xe máy chuyên dùng tham gia giao thông đường bộ phải bật đèn chiếu sáng phía trước trong thời gian từ 18 giờ ngày hôm trước đến 06 giờ ngày hôm sau hoặc khi có sương mù, khói, bụi, trời mưa, thời tiết xấu làm hạn chế tầm nhìn.

(5) Nâng độ tuổi tối đa của người lái xe ô tô chở người (kể cả xe buýt) trên 29 chỗ (không kể chỗ của người lái xe), xe ô tô chở người giường nằm (điểm e khoản 1 Điều 59 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024): Độ tuổi lái xe trong trường hợp này được điều chỉnh từ đủ 55 thành đủ 57 tuổi đối với nam và từ đủ 50 thành 55 tuổi đối với nữ.

(6) Bổ sung quy định đối với xe ô tô chở trẻ em mầm non, học sinh (Điều 10, 35, 46 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024): Pháp luật quy định phải trang bị thiết bị giám sát hành trình, thiết bị ghi nhận hình ảnh trẻ em mầm non, học sinh và thiết bị có chức năng cảnh báo, chống bỏ quên trẻ em trên xe; có niên hạn sử dụng không quá 20 năm; có màu sơn theo quy định Chính phủ v.v. (hướng dẫn cụ thể tại Nghị định 151/2024/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ).

(7) Thay đổi, bổ sung trường hợp xe mô tô hai bánh, xe gắn máy được chở tối đa hai người (khoản 1 Điều 33 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024):

Trong trường hợp thông thường, người điều khiển xe mô tô hai bánh, xe gắn máy chỉ được chở một người, trừ các trường hợp sau thì được chở tối đa hai người:

a) Chở người bệnh đi cấp cứu

b) Áp giải người có hành vi vi phạm pháp luật

c) Trẻ em dưới 12 tuổi (giảm độ tuổi từ 14 xuống 12 tuổi)

d) Người già yếu hoặc người khuyết tật (bổ sung thêm trường hợp này)

(8) Bổ sung quy định đấu giá biển số xe (khoản 2 Điều 36, Điều 37 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024): Biển số xe đưa ra đấu giá là biển số xe ô tô, xe mô tô, xe gắn máy quy định tại điểm c, d khoản 2 Điều 36 và được đưa ra đấu giá công khai để tổ chức, cá nhân lựa chọn đăng ký tham gia đấu giá.

(9) Về tiêu chuẩn sức khỏe của người lái xe, không quy định bắt buộc xét nghiệm nồng độ cồn đối với người lái xe hạng A1, B1 và người điều khiển xe máy chuyên dùng (Phụ lục I, II Thông tư 36/2024/TT-BYT ngày 16/11/2024).

(10) Tăng giá trị sử dụng của Giấy khám sức khỏe từ 06 tháng lên 12 tháng kể từ ngày ký xác nhận (Phụ lục II Thông tư 36/2024/TT-BYT ngày 16/11/2024).

(11) Xây dựng và cập nhật cơ sở dữ liệu về sức khỏe của người lái xe, người điều khiển xe máy chuyên dùng (Điều 5 Thông tư 36/2024/TT-BYT ngày 16/11/2024): Cơ sở dữ liệu bao gồm các nội dung về phần thông tin (theo Quyết định số 06/QĐ-TTg ngày 06 tháng 01 năm 2022 của Thủ tướng Chính phủ); tên cơ sở khám, chữa bệnh, ngày khám sức khỏe; kết quả xét nghiệm ma túy; kết luận về tình trạng sức khỏe của người lái xe, người điều khiển xe máy chuyên dùng.

(12) Khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và chiều cao dưới 1,35 mét trên xe ô tô không được cho trẻ em ngồi cùng hàng ghế với người lái xe, trừ loại xe ô tô chỉ có một hàng ghế; người lái xe phải sử dụng, hướng dẫn sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em (khoản 3 Điều 10 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024): Quy định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2026 theo khoản 2 Điều 88 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024.

Trên đây là những điểm mới đáng lưu ý của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 và các văn bản có liên quan. Ngoài ra, Luật này còn sửa đổi, bổ sung một số nội dung khác như quy định chi tiết về việc chấp hành tín hiệu đèn giao thông, cập nhật độ tuổi của người lái xe, người điều khiển xe máy chuyên dùng theo phân hạng giấy phép lái xe mới v.v..